به گزارش آلاچیق خبر به نقل از روابط عمومی ذوب‌آهن اصفهان، مهران قمی در پانل تخصصی «هم‌افزایی اکوسیستم علمی ـ صنعتی برای شتاب‌دهی تولید فولاد سبز» که در نخستین روز بیست‌وهشتمین همایش پژوهشگران صنعت فولاد کشور با عنوان «سمپوزیوم فولاد ۴۰۵» برگزار شد، با تشریح چالش‌ها، الزامات و مسیرهای فناورانه تحقق فولاد سبز، بر ضرورت تدوین راهبردهایی متناسب با شرایط و محدودیت‌های صنعت فولاد ایران تأکید کرد.
قمی با اشاره به تجربه جهانی در زمینه توسعه فولاد سبز اظهار داشت: در دنیا برای دستیابی به تولید فولاد سبز، برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت تدوین شده است. اجرای اقدامات پیش‌بینی‌شده در این برنامه‌ها می‌تواند علاوه بر حرکت در مسیر کاهش انتشار اکسیدهای کربن، به حل بخش قابل‌توجهی از مشکلات فعلی صنعت فولاد کشور، به‌ویژه محدودیت‌های مصرف و تأمین گاز و برق، کمک کند. از این منظر، حرکت به سمت فولاد سبز باید به‌عنوان یکی از اولویت‌های راهبردی صنعت فولاد کشور مورد توجه قرار گیرد.
فولاد سبز؛ پیوند ضرورت‌های زیست‌محیطی با حل چالش‌های صنعت فولاد
معاون برنامه‌ریزی و توسعه ذوب‌آهن اصفهان با تأکید بر اینکه گذار به تولید فولاد سبز باید با در نظر گرفتن واقعیت‌های اقتصادی، زیرساختی و انرژی کشور انجام شود، هزینه بالای سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های تولید هیدروژن سبز، تأمین برق موردنیاز، مسائل اقتصادی و سازوکارهای قیمت‌گذاری کربن را از مهم‌ترین چالش‌های این مسیر برشمرد.
وی با اشاره به وضعیت تولید هیدروژن در کشور افزود: در شرایط فعلی، بخش عمده هیدروژن مورد استفاده در صنعت از گاز طبیعی تأمین می‌شود و توسعه تولید هیدروژن سبز به سرمایه‌گذاری قابل‌توجه در زیرساخت‌های تولید، تأمین انرژی و فناوری‌های مرتبط نیاز دارد. ازاین‌رو، انتخاب مسیر مناسب برای گذار به فولاد سبز باید با توجه به ظرفیت‌های موجود و محدودیت‌های صنعت فولاد کشور صورت گیرد.
تأمین برق؛ یکی از الزامات اساسی تولید فولاد سبز
قمی با تأکید بر نقش انرژی در توسعه فناوری‌های سبز اظهار داشت: برای تولید هر تن فولاد سبز، حدود ۳.۵ مگاوات‌ساعت برق موردنیاز است که بخش عمده آن، حدود ۷۰ درصد، به تولید هیدروژن اختصاص می‌یابد.
وی افزود: با توجه به سهم بالای برق در این فرایند، توسعه ظرفیت تولید انرژی، به‌ویژه از طریق منابع تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی، اهمیت ویژه‌ای دارد. بااین‌حال، هزینه بالای سرمایه‌گذاری و طولانی بودن دوره بازگشت سرمایه می‌تواند اجرای برخی طرح‌ها را با تأخیر مواجه کند یا بر تصمیم‌گیری برای سرمایه‌گذاری در این حوزه تأثیر بگذارد.
معاون برنامه‌ریزی و توسعه ذوب‌آهن اصفهان همچنین مسائل اقتصادی و قیمت‌گذاری کربن را از دیگر عوامل مؤثر بر توسعه فولاد سبز دانست و بر ضرورت توجه هم‌زمان به توجیه اقتصادی طرح‌ها، مدیریت مصرف انرژی و کاهش انتشار کربن تأکید کرد.
راهکارهای فناورانه برای گذار تدریجی به فولاد سبز
وی با اشاره به وجود مسیرهای فناورانه مختلف برای دستیابی به تولید فولاد سبز خاطرنشان کرد: در کوتاه‌مدت، بهینه‌سازی مصرف انرژی، کاهش مصرف حرارتی و ارتقای عملکرد تجهیزات و کوره‌ها از جمله اقداماتی است که می‌تواند به افزایش بهره‌وری و کاهش فشار بر منابع انرژی منجر شود.
قمی ادامه داد: استفاده از فناوری احیای مستقیم مبتنی بر گاز طبیعی نیز می‌تواند به‌عنوان یکی از مسیرهای گذار به سمت استفاده بیشتر از هیدروژن در فرایند تولید فولاد مورد توجه قرار گیرد. در کنار این روش، فناوری‌های جذب و ذخیره‌سازی کربن و توسعه روش‌های نوین تولید فولاد نیز از گزینه‌های فناورانه برای کاهش انتشار کربن به شمار می‌روند.
برنامه‌ریزی مرحله‌ای؛ ضرورتی برای تحقق اهداف فولاد سبز
معاون برنامه‌ریزی و توسعه ذوب‌آهن اصفهان با تأکید بر ضرورت تدوین نقشه راهی مرحله‌ای برای توسعه فولاد سبز گفت: در کوتاه‌مدت، تمرکز بر کاهش مصرف انرژی و بهبود بهره‌وری فرایندهای تولید اهمیت دارد. در میان‌مدت، نوسازی تجهیزات فرسوده و افزایش تدریجی سهم هیدروژن در فرایندهای تولید می‌تواند زمینه را برای کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی فراهم کند.
در بلندمدت نیز حرکت به سمت تولید فولاد با استفاده گسترده از هیدروژن سبز، از مسیرهای اصلی تحول فناوری در این صنعت خواهد بود.
وی افزود: مزیت برنامه‌ریزی در قالب افق‌های زمانی مختلف آن است که صنعت فولاد می‌تواند ضمن مدیریت محدودیت‌های فعلی انرژی، به‌تدریج زیرساخت‌ها و فناوری‌های موردنیاز برای کاهش انتشار کربن را توسعه دهد. تحقق این هدف، نیازمند سرمایه‌گذاری مستمر و همکاری نزدیک میان مراکز علمی، شرکت‌های فناور و صنایع فولادی است.
ضرورت توجه به محدودیت‌ها و ظرفیت‌های صنعت فولاد ایران
قمی با اشاره به شرایط خاص صنعت فولاد کشور تصریح کرد: ناترازی گاز و برق، نبود زیرساخت‌های صنعتی کافی برای تولید هیدروژن، محدودیت در توسعه الکترولایزرهای صنعتی و امکانات ذخیره‌سازی و انتقال هیدروژن، کمبود منابع آبی موردنیاز و چالش‌های سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین، از جمله محدودیت‌هایی هستند که باید در تدوین نقشه راه توسعه فولاد سبز مورد توجه قرار گیرند.
وی در عین حال، برخورداری صنعت فولاد ایران از تجربه و ظرفیت‌های فناورانه در حوزه احیای مستقیم را یکی از مزیت‌های کشور برای حرکت به سمت تولید فولاد سبز دانست و بر ضرورت بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها برای طراحی مسیر گذار متناسب با شرایط داخلی تأکید کرد.
به گفته وی، دستیابی به تولید فولاد سبز مستلزم شناخت دقیق محدودیت‌ها، اولویت‌بندی اقدامات و انتخاب راهکارهایی است که ضمن کاهش مصرف انرژی و انتشار کربن، از نظر فنی و اقتصادی نیز قابلیت اجرا داشته باشند. بر این اساس، حرکت به سمت فولاد سبز را باید فراتر از یک الزام زیست‌محیطی، فرصتی برای ارتقای بهره‌وری، مدیریت محدودیت‌های انرژی و تقویت پایداری صنعت فولاد کشور ارزیابی کرد.
حضور مدیران و کارشناسان برجسته صنعت فولاد در پانل تخصصی
در این پانل تخصصی، پروفسور عباس نجفی‌زاده، رئیس هیئت‌مدیره انجمن آهن و فولاد ایران، امین ابراهیمی، مدیرعامل فولاد خوزستان، محمدحسن جولازاده، از کارشناسان برجسته صنعت فولاد، و مجتبی شعبانی، مدیرعامل فولاد کاوه جنوب کیش، نیز حضور داشتند.
بیست‌وهشتمین همایش پژوهشگران صنعت فولاد کشور با عنوان «سمپوزیوم فولاد ۴۰۵» به همت انجمن آهن و فولاد ایران در تالار شیخ بهایی دانشگاه صنعتی اصفهان آغاز به کار کرده و تا ۷ آبان‌ماه میزبان متخصصان، فعالان و علاقه‌مندان صنعت فولاد کشور است.
